در رادیوکودک سعی شده تمام موارد مرتبط با گفتار درمانی کودکان در هر سنینی پوشش داده شوند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره مقالات دیگر این حوزه می توانید به لیست مقالات مرتبط پائین این مطلب مراجعه نمائید.
تمامی مقالات نوشته شده دارای مقدمه ای درباره گفتار درمانی و روش های درمان هستند با کلیک روی هرگزینه از جدول زیر، شما می توانید به هر قسمت مطلب که دوست دارید هدایت شوید.
برای صحبت در ارتباط با گفتار درمانی کودک 5 ساله باید دو تعریف را در نظر داشته باشیم.
زبان چیست؟ زبان سیستم کلی برقراری ارتباط برای گرفتن یا دادن اطلاعات به بهترین شکل ممکن است به بیان ساده تر تفهیم و فهمیده شدن از طریق برقراری ارتباط است.
گفتار چیست؟ بیان کلامی از زبان است که شامل اصوات و بیان حروف و کلمات می شود.
کودکان در زبان یا در گفتار تاخیر دارند؟
تاخیر در زبان و گفتار متفاوت است اما در برخی مواقع همپوشانی دارند.
کودکانی که تاخیر در زبان دارند می توانند کلمات را به درستی بیان کنند اما نمی توانند بیشتر از دو کلمه را در کنار هم قرار دهند.
کودکانی که تاخیر در گفتار دارند از کلمات و اصطلاحات برای بیان احساساتشان استفاده می کنند اما درک آن ها دشوار است.
مراحل توسعه زبان و گفتار در کودکان یکسان است اما سنی که کودک در آن توسعه زبان و گفتار خود را شروع می کند متفاوت است.
گفتار درمانی کودکان
گفتار درمانی یک سرویس مداخله ای است که بر بهبود گفتار و توانایی های کودک در درک و بیان زبان از جمله زبان غیر کلامی تمرکز دارد. گفتار درمانگرها یا آسیب شناسان گفتار و زبان (SLP) متخصصانی هستند که این خدمات را ارائه می دهند.
گفتاردرمانی شامل دو مؤلفه است:
هماهنگی دهان برای تولید صداها به منظور ایجاد کلمات و جملات (برای پرداختن به بیان ، تسلط و تنظیم میزان صدا)
درک و بیان زبان (برای پرداختن به استفاده از زبان از طریق فرم های نوشتاری ، تصویری ، بدن و علائم و استفاده از زبان از طریق سیستم های ارتباطی جایگزین مانند رسانه های اجتماعی ، رایانه ها و آی پد ها)
علاوه بر این ، نقش SLP در درمان اختلالات بلع گسترش یافته است و شامل تمام جنبه های تغذیه می شود.
آیا کودک من به گفتار درمانی نیاز دارد؟
بعضی از کودکان ممکن است تلفظ عالی داشته باشند و حتی ممکن است خوانندگان زودهنگامی باشند، اما ممکن است برای بهبود زبان "عملگرا" یا روند استفاده از زبان کلامی و بدن به طور مناسب در موقعیت های اجتماعی برای اهداف روزمره مانند انجام درخواست، مکالمه، نیاز به گفتار درمانی و دوستی کردن داشته باشند.
دلیل دیگری است که ممکن است کودکان به گفتار درمانی نیاز داشته باشند، شامل شرایط پزشکی مانند آسیب مغزی یا عفونت است که بر توانایی آنها در برقراری ارتباط و ناتوانی قابل شناسایی مانند سندرم داون تأثیر گذاشته است.
خدمات اغلب از سنین جوانی شروع می شود و با ورود کودکان به مدرسه و شروع به برقراری ارتباط با زبان نوشتاری ادامه می یابد.
چگونه تأخیرهای گفتاری یا زبانی تشخیص داده می شوند؟
اگر شما یا پزشک فکر می کنید که فرزند شما ممکن است مشکلی داشته باشد ، ارزیابی اولیه از طریق یک آسیب شناس گفتار زبان مهم است. شما می توانید یک آسیب شناس گفتار زبان را به تنهایی پیدا کنید ، یا از ارائه دهنده خدمات درمانی خود بخواهید که شما را به یک نفر ارجاع دهد.
آسیب شناس گفتار زبان ، مهارت های گفتاری و زبانی فرزند شما را در چارچوب توسعه کامل ارزیابی خواهد کرد. آسیب شناس تست های استاندارد را انجام داده و به دنبال نقاط عطف در گفتار و توسعه زبان می باشد.
ارزیابی های دیگر که آسیب شناس گفتار زبان بر روی کودک شما انجام می دهد:
آنچه کودک شما می فهمد (زبان دریافت مفهوم)
آنچه کودک شما می تواند بگوید (زبان بیان مفهوم)
تلاش فرزند شما برای برقراری ارتباط با روش های دیگر مانند اشاره ، لرزش سر ، حرکات و غیره است.
توسعه صدا و اصوات در کودک و همچنین وضوح گفتار در او
حرکت و وضعیت لب و زبان در موقع بیان حروف
براساس نتایج آزمون ، آسیب شناس گفتار زبان ممکن است گفتاردرمانی را برای فرزند شما توصیه کند.
از چه طریق می توانم با آسیب شناس زبان ارتباط داشته باشم؟ برای ارتباط با یک آسیب شناس زبانی به موسسه نورولند مراجعه نمائید.
گفتار درمانی چگونه کمک می کند؟ گفتاردرمانگر برای بهبود مهارت های گفتاری و زبانی با فرزند شما همکاری خواهد کرد و به شما نشان می دهد که برای کمک به فرزندتان در خانه چه باید بکنید.
برای کودک خود شعر بخوانید
آواز خواندن با فرزند شما یکی دیگر از راه های عالی برای ارتقاء مهارت های خوب زبان است زیرا موسیقی در واقع بخش های مختلف مغز را نسبت به صحبت کردن با کودک شما فعال می کند.
مراکز موسیقی مغز در نیمه سمت راست مغز قرار دارد و مراکز زبان در نیمه سمت چپ قرار دارند.
اگر شما با فرزند خود آهنگ می خوانید، او باید هر دو قسمت چپ و راست مغز را با هم استفاده کند. این گفتاردرمانی برای فعالیت نوزادان یک روش عالی برای فعال کردن مغز کودک شما است.
این یکی آسان است ، فقط بخوان! برای کودک شما فرقی نمی کند اگر نتوانید خوب آواز بخوانید یا اینکه نمی توانید لحن خود در خواندن را حفظ کنید.
کودک شما از آواز خواندن شما یکسان بهره می برد. می توانید هر آهنگی را که می شناسید انتخاب کنید و آواز بخوانید، وقتی فرزند شما کودک است، مهم نیست. شما می توانید در ماشین آواز بخوانید، در حالی که کودک خود را به خواب می برید، هنگام تمیز کردن میز برای شام یا آماده کردن شام برای غذا خوردن. فقط آواز بخوان!
اما هنوز تاکید می کنیم که هیچ چیزی جای ارتباط های انسانی در کودکان را نخواهد گرفت، اگر برای کودک موسیقی پخش می کنید حتما با او همراه شوید، گوش کردن به نوار یک ارتباط یک طرفه است و خواندن به همراه شما دو طرفه.
ارتباط های متقابل مهم ترین قسمت آموزش گفتار درمانی است بخاطر همین در گفتار درمانی تاکید می کنیم که ارتباط کودک با وسائل برقی کمک کننده در حداقل باشد و حضور خانواده ها و دوستان در حداکثری ترین حالت خودش.
قطعا کودک شما می تواند چیزهایی را از صفحه نمایش تلویزیون یا تلفن های همراه یاد بگیرد، اما فرزند شما با همان تماس انسانی میتواند سریع تر همان درس را بیاموزد.
او در تعامل با محیط، جنبه های مهم ارتباطات انسانی را که برای تعاملات اجتماعی برای ادامه زندگی لازم است را فرا خواهد گرفت.
قصه و داستان های کودکانه
یکی از جنبه های ایده آل در بحث گفتار درمانی کودک 5 ساله سن کودک است. کودکی که در این سن قرار دارد می تواند درک مناسبی از محیط اطراف داشته باشد به همین دلیل راه های درمان گفتار برای او می تواند بسیار هموار تر نسبت به کودکان کوچک تر باشد.
به همین دلیل گوش کردن به قصه های صوتی و پس از بازخوانی این داستان ها توسط کودکان می تواند تاثیر بسزایی در درک بهتر کلمات، آشنایی بیشتر با کلمات، انتخاب بهتر واژگان، جمله سازی مناسب تر، تقویت تخیل کودک و صد البته بهبود گفتار در کودک شود.
در این قسمت به معرفی یک قصه می پردازیم که دارای تعدد شخصیت و قصه قابل فهم و ساده ای است.
برای گوش دادن به قصه های صوتی پیشنهاد می کنیم به قسمت قصه و داستان صوتی وب سایت رادیو کودک رفته و با کودک خود از شنیدن این قصه ها لذت ببرید.
مهارت های گفتاری کودک 5 ساله
شما به عنوان خانواده کودک، مکمل گفتار درمانی برای کودک هستند. هرچه بیشتر با او صحبت کنید ، واژگان او بزرگتر خواهد بود ، بنابراین سعی کنید افکار او را گسترش دهید. اگر او بگوید ، "پیراهن مامان" ، پاسخ دهید ، "بله ، این پیراهن مادر است.
در سن پنج سالگی کودک باید مهارت های زیر را به دست آورده باشد:
صحبت کردن به صورت واضح و روان
استفاده صحیح از قواعد زبان
بیان احساس با تغییر صدا (گاهی برخی صداها مانند س یا ف اشتباه تلفظ می شود که این مسئله طبیعی است)
علاقه زیاد به صحبت کردن
درک ارتباط مطالب و جملات و کوتاه کردن صحبت (در این سن کودک عموماً سوالات را با جملاتی کوتاه پاسخ میدهد)
دقت در پرسیدن سوال و افزایش آگاهی
استفاده از حروف ربط و زمان افعال (گذشته، حال، آینده) در جملات
در ادامه مطلب درباره گفتار درمانی کودک پنج سال و مهارت های گفتاری او صحبت خواهیم کرد.
مهارت های زبان دریافتی
در ۵ سالگی، کودک صحبت های دیگران را متوجه خواهد شد و درخواست های سه مرحله ای را می تواند انجام دهد. مثلاً توپت را در کمد بگذار و دستت را بشور و غذایت را بخور.
مهارت های زبان اظهاری
هنگامی که برای بیان خواسته ها و افکار خود از جملات و کلمات درست و مناسب استفاده میشود، به آن زبان اظهاری میگویند. غالباً این گونه جملات بیشتر از شش کلمه دارند. کودک ۵ ساله این مهارت را به دست آورده و از حروف ربط در جملات خود به منظور توصیف مسائل مختلف استفاده می کند. کودک در این سن می تواند قسمتهای مختلف اشیا را با توجه به کاربرد آنها درک کرده و توضیح دهد. اگر کودک در این مهارت ها و گفتار خود با مشکل مواجه باشد، پدر و مادر باید نسبت به درمان آن اقدام کنند. با انجام تمرین های زیر در خانه تا حدود زیادی می توان مشکلات گفتاری کودکان را درمان کرد.
1. کودک را به حرف زدن تشویق کنید.
کودک را برای بیان افکار و احساسات و خواسته هایی که دارد، تشویق کنید و از او سوالات صریح بپرسید تا برای پاسخ به آنها ترغیب شود. مثلاً از کودک بپرسید امروز در خانه چه کارهایی انجام دادی؟
2. کودک را به حفظ کردن شعر، داستان و سرود تشویق کنید.
پدر و مادر با تشویق کودک به حفظ شعر، داستان، سرود و آیه علاوه بر آن که باعث افزایش دایره لغات کودک میشوند، حافظه ای او را نیز تقویت خواهند کرد. پدر و مادر میتوانند با زبانی کودکانه با فرزند خود صحبت کنند. این روش تاثیر بهتری در روند درمانی کودک خواهد گذاشت.
3. الگوی کلامی مناسب
چنانچه کودک در تلفظ برخی کلمات مشکل داشته باشد نباید نگران شوید. زیرا با افزایش سن این مشکلات برطرف خواهد شد. اما اگر در سنین بالاتر باز هم مشکلات گفتاری وجود داشته باشد، باید پدر و مادر به آرامی، تلفظ صحیح کلمات را برای کودک خود تکرار کنند. به این صورت کودک تلفظ صحیح کلمات را یاد خواهد گرفت و آنها را با تکرار به خاطر خواهد سپرد.
4. محیط زندگی مناسب
محیط زندگی کودک باید بدون استرس و نگرانی باشد. زیرا وجود اضطراب در روند رشد گفتاری کودک تاثیر منفی خواهد گذاشت. همچنین کودک باید بتواند در محیط زندگی به راحتی ورزش و بازی کرده و در موقع نیاز استراحت کند. رژیم غذایی سالم نیز برای کودک بسیار موثر بوده و روی رشد گفتاری او تاثیر می گذارد.
چنانچه با رعایت تمام نکات فوق باز هم کودک در طول بیش از دو ماه دچار مشکلات گفتاری باشد، باید برای درمان او به گفتار درمانگر مراجعه کنید.
تاثیر خانواده ها بر گفتار درمانی کودکان
اگر مطالب قبلی ما در ارتباط با درمان کودکان را دنبال کرده باشید متوجه خواهید شد که همواره ما تاکید بر تاثیر خانواده ها بر گفتار درمانی داشته ایم. در این قسمت به برخی دستور العمل های مناسب برای خانواده های عزیز می پردازیم.
زمان زیادی برای ارتباط با کودکان خود در نظر داشته باشید.
کتاب خوانی و قصه گویی با کودکان را فراموش نکنید.
درباره وقایع روزانه با هم صحبت کنید.
از تحقیر و پافشاری برای انجام درست کارها توسط کودکان پرهیز کنید.
تمرینات حرکتی دهانی کمک می کنند که ماهیچه های دهان مانند گونه، زبان و فک با قدرت و به درستی عمل کنند. ضعف در هر کدام از این قسمتها منجر به مشکلات بلع و گفتاری خواهد شد. با انجام تمرینات لازم می توان تا حد زیادی این مشکلات را برطرف کرد.
تکنیک های حرکتی دهانی برای لب:
با کمک حرکات لب می توان صداهای مختلف را به کودک آموزش داد مثلاً اووو یا اییی که هر کدام الگوی متفاوت حرکتی خاص خود را دارند. یا از کودک بخواهید با حرکت لب خود به صورت لبخند و سپس برگشت به حالت آرامش، ماهیچههای آن را تقویت کند.
لپ خود را باد کند و سپس خالی نماید و یا به سمت بالا و پایین این عمل را تکرار کند یا هنگام نوشیدن از نی استفاده کند. تمامی این حرکات در جهت تقویت ماهیچه لب و در نهایت تلفظ درست کلمات خواهد بود.
تکنیک حرکتی دهانی برای زبان:
صداهای مختلف را با کودک خود تمرین کنید و بخواهید از زبان خود استفاده کند مانند تتت، ررر، ددد و... یا کلماتی مانند برو را تکرار کند. زبان خود را به صورت چرخشی حرکت داده و یا معلق نگه دارد و سپس به آن استراحت دهد.
تکنیک حرکتی دهانی برای گونه:
برای تقویت عضلات گونه می توانید از کودک بخواهید لبهای خود را ببندد و گونه ها را منقبض کند. همچنین برای خوردن مایعات از نی استفاده کند.
تکنیک حرکتی دهانی با کمک بادکنک بازی:
از کودک بخواهید تا بادکنکی را باد کند. این کار عضلات دهان را تقویت کرده و ضمن آن کنترل نفس را نیز افزایش می دهد.
استفاده از بازی ساز دهنی:
با زدن سازدهنی توسط کودک، کنترل نفس او افزایش یافته و عضلات دهانی او تقویت خواهد شد. با تمرکز بر روی نوت ها و صدای ساز دهنی می توان این موارد را برطرف کرد.
استفاده از شکلات یا کره بادام زمینی:
مقداری شکلات یا کره بادام زمینی را از راه دهان کودک بمالید و بخواهید آنها را با زبان خود لیس بزند. به این صورت باعث تقویت عضلات دهانی کودک خواهید شد و ضمن آن کودک از این بازی لذت خواهد برد و به همکاری ادامه خواهد داد. ماساژ صورت نیز باعث تقویت عضلات دهان خواهد شد.
گفتار درمانی در سنین بالاتر نیز قابل انجام است. اما سرعت درمان در سنین بالا کمتر خواهد بود زیرا باید در برخی آموختههای قبلی تغییراتی ایجاد شود ولی در نهایت با تکرار تاثیر مثبت خود را نشان خواهد داد.
تکنیک ها و بازی های گفتار درمانی در منزل
اولین نکتهای که باید برای انجام گفتار درمانی در منزل توسط والدین رعایت شود تقویت اعتماد به نفس کودک برای صحبت کردن است. برای این منظور باید یک سری از موارد را انجام دهید.
تشویق کودک به صحبت کردن:
سوالاتی را از کودک خود بپرسید که او را تحریک به پاسخ دادن کند. به عنوان مثال از او بپرسید: چه کادویی از دوست گرفتیی؟ و به این ترتیب او را ترغیب به پاسخ دادن و حرف زدن کنید.
گوش دادن:
صحبت های کودک خود با دقت گوش کنید. اگر زمان زیادی لازم است تا کودک صحبت خود را به پایان برساند، صبورانه و با دقت به آن گوش دهید تا اعتماد به نفس کودک خود را افزایش داده و در روان صحبت کردن او کمک کنید.
تمرین پیشنهادی:
با کودک خود و دوستانش یا با افراد خانواده یک دایره تشکیل دهید. جمله ای را به کودک بگویید تا آن را برای دیگری نقل کند و به همین صورت ادامه داده تا نهایتا آخرین کودک همان جمله را تکرار نماید.
کتاب خواندن:
به منظور تقویت مهارت زبانی فرزند خود کتاب و یا داستان مورد علاقه کودک را تهیه کرده و از او بخواهید آن را با صدای بلند، یک الی دو مرتبه بخواند.
به ارزیابی کودک خود بپردازید:
برای این مسئله باید در زمان هایی که کودک دچار تاخیر در گفتار میشود را بررسی کنید. به این ترتیب متوجه خواهید شد که آیا کودک فقط اختلال گفتاری دارد و یا عوامل دیگری نیز در آن دخیل هستند. با بررسی عملکرد فرزند خود با دیگر کودکان هم سن، ارزیابی دقیقی از مشکل آن به دست خواهید آورد.
اهداف درمانی کودک را مشخص کنید:
اهداف قابل دسترس برای درمان کودک را مشخص کنید. متناسب با سن کودک بر اهداف مورد نظر تمرکز کرده و راههای رسیدن به آنها را از روشهای ساده تا پیچیده آغاز کنید.
در هر زمانی یک هدف را دنبال کنید:
برای آموزش استفاده درست از صدا به کودک خود، باید هر صدا را در یک زمان آموزش دهید. در صورت تداخل چند صدا و آموزش همزمان آنها، کودک خسته شده و همکاری نخواهد کرد. باید به کودک خود زمان کافی بدهید. ابتدا نحوه بیان صدای اول را به او نشان داد و سپس به مراحل هجاها، کلمات و جملات بروید. روش آموزش باید خلاقانه و جذاب باشد تا تاثیر مثبتی بر یادگیری کودک بگذارد.
در این سن کودک توانایی صحبت نداشته و فقط آواهایی تولید میکند و تشخیص اینکه کودک به درمانگر نیاز دارد، راحت نیست. میتوان در این سن، آواهای همچون دا، ما را تکرار کرد تا کودک نیز آنها را بگوید. و با تشویق والدین، کودک علاقه بیشتری برای ساخت آواهای جدید دارد.
در این سن باید والدین در زمان غذا خوردن، حمام با فرزند خود با حرکاتی مانند اشاره کردن و تکان دادن صحبت کند.
در این سن کودک میتواند اسامی را تکرار کند مانند اسم خودش و یا اسم اشخاص نزدیک به او مثل اسم خواهر، برادر، عمو، خاله، دایی و همچنین می تواند اسم اعضای بدن مثل دست، مو و چشم را تکرار کند. اسامی دیگری که می توانند به او از لحاظ گفتاری کمک کند، تکرار اسم اشیا مثل تخت و مسواک و اسامی خوراکی های ساده مانند، نان، شیر و کره میباشد. تکرار اسم حیوانات مانند هاپو، پیشی، ماهی و... میتواند روند پیشرفت را تسریع کند.
از دیگر نکاتی که به گفتار در این گروه سنی می تواند کمک کند استفاده از افعال ساده مثل افعال ماضی مانند رفت، افتاد، برگشت و افعال امر مانند بیا، بشین، برو و... است .
همین طور میتوان از ادوات پرسشی و قیدهای مکان استفاده کرد. این ادوات پرسشی میتواند چی، این چیه، کجا، کی و قید های مکان مانند اینجا، بالا، پایین، داخل باشد. در مراحل بالاتر ترکیب دو لغت در کنار همدیگر مانند ماشین اینجاست، توپ منه، جوجو رفت کمک به سزایی به کیفیت گفتار میکند.
برای مطالعه بیشتر به صفحه گفتار درمانی کودک 2 ساله مراجعه نمائید.
گفتار درمانی کودک ۲ تا ۳ سال
گفتار در این گروه سنی با تداوم تمرینات و استفاده از واژه هایی که در زیر به آنها اشاره شده انجام می-شود.
انواع واژه ها در زبان فارسی که میتواند شامل: اسم، فعل، قید، صفت، ضمیر و جملات پرسشی باشد.اسم وعده های غذایی مانند: صبحانه، ناهار، میان وعده، شام و...اسم مکان هایی که کاملاً باب و شناخته شده هستند مانند: حمام، اتاق، پارک و فروشگاهاسم مشاغلی که کودک به طور مستقیم و یا غیر مستقیم با آنها سرو کار دارد مثل شغل پدر، دکتر پلیس و معلماسم رنگ هایی که ساده تر و کودک توانایی نامیدن آن ها را دارداز کودک خواسته شود تا اعداد ۱ تا ۱۰ را به صورت شمارشی بیان کند7نام بردن و تکرار پدیده های جوی مانند: باران، برف، ماه، ستاره و خورشیدضمیر های گوناگون مانند تو، من، شما، خودمان و خودشاستفاده از انواع واژه های پرسشی مانند: چقدر، چند، کدام، چه کسی، چکار و چرااز او خواسته شود تا حروف اضافه را به درستی در جملاتش استفاده کند این حروف اضافه میتواند به، با، از، در، را، تا، ولی و چون باشد
نکته بسیار ضروری در مورد این کودکان این است که جملات این گروه سنی بایستی حتما بیشتر از سه کلمه باشد. به عبارتی جمله کودک حداقل باید دارای فعل فاعل و مفعول باشد.
در این سن باید به وضوح با فرزند خود به صحبت پرداخت تا او نیز بتواند صحبت کردن را یاد بگیرد. در این سن باید با کلمات خوب و مخصوص سنین بالا با کودک حرف زد. بهترین راه این است که با او بازی بله و خیر انجام گیرد.
باید به این نکته توجه گردد که برای اینکه گفتار درمانی شروع کنید، نیازی به عجله نیست. مهارتهای ارتباطی و زبانی کودکان با افزایش سن بهبود مییابند. صبر لازمه این مسیر است.
طبیعتاً در گفتار این کودکان، جملات و واژههای استفاده شده مقداری پیچیدهتر و دشوارتر از گروههای سنی قبلی خواهد بود. به عنوان مثال این گروه سنی بایستی قابلیت بیان کردن نام اشکال هندسی بعد از دیدن شکل آنها را داشته باشند و یا اسم مکان های دورتر از منزل را بیان کند.
نکته حائز اهمیت در این گروه سنی این است که به مرور جملات پسندیدهتر و زیباتر را در روابط اجتماعی خود بیان میکند مثلا در گفتگو با همسن و سالان یا بزرگتر از خود، لغات بفرمایید، خواهش می کنم، آفرین و جملات دیگری مانند منم شما رو دوست دارم و مرسی که منو به پارک بردین را به خوبی بیان میکند.
برای کسب اطلاعات بیشتر، به صفحه گفتار درمانی کودک 4 ساله مراجعه نمائید.
گفتار درمانی کودکان 4 تا 5 سال
در این گروه سنی، گفتار به صورت کامل انجام میشود. کودکان با بیان جملات پیدرپی گفتگو میکنند و تلاش می کنند تا اخبار و وقایعی که از بزرگترهای خود شنیده اند را به صورت کامل و صحیح بازگو کنند همینطور در مورد حوادث و روزمرگیهایی که در طول روز برای آنها اتفاق افتاده کاملا توضیح می دهند.
دانستن سه نکته در گفتار این گروه سنی مهم و ضروری است. اول از همه، این گروه سنی بسیار کنجکاوتر نسبت به کودکان کم سنتر از خود هستند و مدام سوالات کنجکاوانه از بزرگترهای خود میپرسند. دوم ناروانی در گفتار این کودکان وجود ندارد و قطعا ضعف در روانی گفتار می تواند ناشی از مشکلات گفتاری باشد و نهایتا اینکه این گروه سنی در صرف افعال خطا ندارند.
تکنیک و تمرینات گفتاری برای کودکان تازه متولد شده و نوپایان
1- از صداهای ساده استفاده کنید
از صداهای ساده ای مانند /aa/ /ma/ /da/ برای کودک تازه متولد شده استفاده می شود. این صداها به کودک کمک میکند تا گوش کند و تلاش برای تقلید آنها انجام دهد که نتیجتا در آینده برای صحبت کردن به آن¬ها کمک خواهد کرد
2- به آرامی صحبت کنید
آرام صحبت کردن باعث میشود تا کودک سخنان شما را درک کند. هنگام صحبت کردن با کودک حتماً با او تماس چشمی داشته باشید و با آرامش صحبت کنید. اگر کودک آوای یا کلمات شما را اشتباه تلفظ کرد، شما آن¬را تصحیح کرده و دوباره بیان کنید
3- با کودکان بازی کنید
بازی کردن با کودکان به آنها اعتماد به نفس میدهد و باعث می شود آنها به صحبت کردن ترغیب شوند
4- به کودکان بگویید در حال انجام چه کاری هستند
وقتی کودکان در حال غذا خوردن، بازی کردن و کارهای اینچنینی هستند، از آن¬ها سوال بپرسید و به آن¬ها بگویید که در حال انجام چه کاری هستی؟ به عبارتی از آنها بخواهید که در مورد فعالیتی که انجام میدهند توضیح دهند
5- برای کودک شعر بخوانید
شعر خواندن برای کودکان خصوص زمانی که با ریتم و آهنگ همراه باشد به شدت کمک می-کند تا وضعیت گفتاری او به سرعت بهبود پیدا کند
6- ارتباط کودک را تشویق کنید
و هرگونه تلاشی که کودک برای برقراری ارتباط کلامی با شما و دیگر اطرافیان میکند، نیازمند تشویق است. این تشویق در ابتدا اعتماد به نفس کودک را بالاتر می¬برد و در سنین بالاتر مانند سن بلوغ کمک می¬کند تا رابطه بهتری با والدین خود داشته باشد.
دانلود نرم افزار آموزش گفتار درمانی بیان
نرم افزار گفتار درمانی مناسب آسیب شناسان گفتار و زبان است و همچنین برای افرادی که با مشکلات گفتار درمانی مواجه هستند، مفید است.
این نرم افزارها باعث میشوند که آموزش و یادگیری به راحتی اتفاق بیفتد. به دلیل محیط جذابی که در این نرم افزارها به کار رفته، به راحتی مورد استقبال کودکان قرار میگیرند. این نرم افزارها هم به تنهایی کارآمد بوده و گاهی در کنار جلسات گفتار درمانی تجویز میشوند.
از جمله این نرم افزارها، به نرم افزار تولید بیان نسخه خانگی میتوان اشاره کرد که برای تلفظ حروف فارسی بسیار مفید است. یکی از ویژگیهای این نرم افزار این است که به راحتی استفاده میشود. همچنین این نرم افزار پشتیبانی بسیار خوبی دارد. در این نرم افزار نحوه استفاده آن به خوبی بیان شده است.
از کودک دو ساله تا فرد مسن ممکن است نیاز پیدا کنند که به درمانگر مراجعه کنند. در گفتار درمانی به بررسی، تشخیص و درمان اختلالات گفتار و زبان پرداخته می شود. افراد مسنی که دچار سکته مغزی می شوند، نیاز مبرمی به خدمات گفتار درمانی دارند.
خدمات گفتار درمانی در سن پایین
در صورتی که که کودک در سن کم به گفتار درمان مراجعه کند، تاثیر بیشتری در بهبود روند درمانی او دارد. گاهی والدین با دیدن اختلالات گفتاری کودک توجه چندانی نداشته و ترجیح می دهند، صبرکنند تا خود به خود با گذشت زمان حل گردد. در حالی که برای مشاوره حتماً باید به درمانگر و متخصص گفتار درمانی رجوع کرد و تشخیص او را شنید.
مراجعه در سنین مناسب و پایین سبب می شود که اختلالات گفتاری کودک سریع تر درمان شده و بسیاری از مشکلات به وجود نیایند. کودک در صورت درمان نشدن این اختلالات، دچار کمبود اعتماد به نفس خواهد داشت که مشکلات فراوانی برای او در آینده به وجود می آورد.
چه کودکانی باید به خدمات گفتار درمانی نیازمند هستند؟
در هر سن نشانه هایی از رشد زبانی کودکان دیده می شود، والدین باید به این نشانه ها توجه ویژه داشته باشند تا متوجه شوند کودک با تاخیر در گفتار مواجه شده است و یا خیر. به طور مثال، زمانی باید یک کودک دو ساله را به نزد یک درمانگر برد که هنوز توانایی بیان تک کلمه را ندارد.
سن شروع صحبت کردن
یک سالگی زمانی است که کودک شروع به استفاده از واژگان برای انتقال بیان می کند. در مواردی نیز دیده شده که کودک زودتر حرف زدن را آغاز می کند. متخصصان توصیه می کنند در صورتی که کودک به سن یک سال و نیم رسید و نتوانست حتی یک کلمه بیان کند، نیاز نیست نگران شوید، در بیشتر موارد دیده شده که خود به خود این مشکل حل می گردد. درک صحبت دیگران توسط کودک قبل از یک سالگی اتفاق میافتد. در صورتی که والدین با تاخیر در حرف زدن کودک مواجه شدند، می توانند با مراجعه به یک درمانگر از میزان استرس خود کم کنند. کودکان در ۱۸ ماهگی، از جمله بندی در ارتباط خود با دیگران استفاده می کنند و تا ۴ سالگی این توانایی آنها بهبود می یابد.
کودک در سنین کمتر از دو سال نمی تواند صحبت کند و تنها قادر است آواهایی را بسازد. در این سن تشخیص نیاز کودک به گفتار درمانی کمی دشوار است. همچنین کودک در این سن کودک می تواند صداهایی مانند دا را تکرار نماید. والدین با تشویق کودک باید او را نسبت به حرف زدن ترغیب کنند. در این بازه زمانی، والدین هنگام غذا دادن یا حمام بردن کودک، باید با تکان دادن دست و سر یا اشاره کردن با او ارتباط برقرار کنند. کودک در این سن می تواند اسامی مانند اسم خواهر یا نزدیکان، اسامی اعضای بدن مانند چشم، دست و...، اسامی اشیا مانند مسواک، تخت و...، اسامی حیوانات مانند پیشی، هاپو و... را تکرار کند.
همچنین با آموزش افعال ساده مانند رفت، آمد، برو و کلمات پرسشی مانند چی، کجا و... ونیز کلماتی مانند بالا، پایین و... می توان به رشد گفتاری کودک کمک کرد. در مراحل بعد نیز میتوان به کودک استفاده از ترکیب کلمات و ساختن جملات کوتاه مانند این چیه؟ توپ کجاست؟ و... را یاد داد.
تمرین های گفتار درمانی
به منظور برطرف کردن مشکلات گفتاری و زبانی، یکسری تمرینات را بهتر است در منزل با کودک خود انجام دهید. در این بخش به برخی از این تمرین ها اشاره می کنیم. چنانچه در هنگام انجام این تمرینات کودک با مشکل روبرو است باید با گفتار درمانگر مشورت کنید.
۱- با کودک خود صحبت کنید.
روش مناسب کمک به درمان مشکلات گفتاری کودک تشویق او به صحبت کردن درباره مسائل و اتفاقات روز است. پدر و مادر می توانند درباره کارهایی که کودک در طول روز انجام داده با او صحبت کرده و او را به حرف زدن سوق دهند.
۲- از کودک خود درباره نوع بازی و کاری که می خواهد انجام دهد سوال بپرسید.
مثلاً از او بپرسید که بازی دوست داری انجام دهی؟ یا دوست داری در پارک توپ بازی کنی؟ و سوالاتی از این قبیل.
۳ - به کودک خود مسئولیت بدهید و درباره طریقه انجام آن با او صحبت کنید.
به عنوان مثال از او بخواهید به خواهر یا برادر کوچکترش در لباس پوشیدن کمک کند. یا با او بازی نماید و سپس در مورد این مسائل نظر او را بپرسید. مثلا از او بپرسید آیا کمک به خواهر یا برادرش دشوار بود؟ و...
۴- در انجام کارهای منزل به او مسئولیت بدهید.
به عنوان مثال از کودک بخواهید و سایل اتاقش را مرتب کند یا به گیاهان آب بدهد و در این زمان با او صحبت هم بکنید.
۵- با کودک خود بازی کنید و در حین بازی با او حرف بزنید.
۶- درباره بازی کودک خود با دوستان یا فامیل با او صحبت کنید تا آن را برایتان تعریف کرده و با شما هم کلام شود.
۷- از آینه برای گفتار درمانی استفاده کنید. بازی آینه باعث می شود کودک تلفظ درست کلمات و هماهنگی فک و زبان را یاد بگیرد.
۸- برای پیدا کردن منشاء مشکلات گفتاری کودک، با تهیه یک جدول عوامل موثر در این زمینه را مشخص کرده و زمان آن را بنویسید.
۹- زمان تماشای تلویزیون را برای کودک خود کاهش دهید تا بیشتر به بازی های مرتبط با گفتار درمانی و یا صحبت کردن بپردازد.
۱۰- از کودک خود بخواهید کتاب مورد علاقه اش را برایتان بخواند.
۱۱- برای کودک خود داستان صوتی بگذارید تا بتواند با تلفظ صحیح کلمات آشنا شود.
شروع صحبت در بین کودکان یک ساله به صورت تک کلمه ای اتفاق می افتد. با افزایش سن کودک به 18 ماهگی، از تعداد کلمات بیشتری میتواند استفاده کند. کودکان دو ساله قادرند جمله های دو کلمه ای بسازند. با افزایش سن کودک، می تواند تعداد کلمات و جملات بیشتری را در گفتار خود استفاده کند. رشد زبانی مانند سایر توانایی های کودک با بزرگتر شدن و افزایش سن بهتر می شود، در این مطلب به بررسی سن مناسب کودکان برای گفتار درمانی اشاره می کنیم.
سن شروع صحبت کردن یک سالگی زمانی است که کودک شروع به استفاده از واژگان برای انتقال بیان می کند. در مواردی نیز دیده شده که کودک زودتر حرف زدن را آغاز می کند. متخصصان توصیه می کنند در صورتی که کودک به سن یک سال و نیم رسید و نتوانست حتی یک کلمه بیان کند، نیاز نیست نگران شوید، در بیشتر موارد دیده شده که خود به خود این مشکل حل می گردد. درک صحبت دیگران توسط کودک قبل از یک سالگی اتفاق میافتد. در صورتی که والدین با تاخیر در حرف زدن کودک مواجه شدند، می توانند با مراجعه به یک درمانگر از میزان استرس خود کم کنند. کودکان در ۱۸ ماهگی، از جمله بندی در ارتباط خود با دیگران استفاده می کنند و تا ۴ سالگی این توانایی آنها بهبود می یابد.
لیت تاکر اصطلاحی است که برای کودکانی که با تاخیر در شروع حرف زدن مواجه میشوند، استفاده میگردد. گاهی بعضی کودکان به دلایل ناشناخته، خیلی دیرتر از بقیه هم سن و سالان شروع به حرف زدن میکنند.
گفتار درمانی و آموزشهای خاص از جمله روشهای است که برای کودکانی با تاخیر در گفتار مواجهاند، استفاده میشود. گروه درمانی، بازی درمانی و درمان در منزل توسط والدین از جمله روشهایی است که برای لیت تاکر یا تاخیر در گفتار استفاده میشود.
سنین گفتار درمانی
هر زمان که متوجه شدید کودک شما به اختلالا گفتاری و کلامی مبتلا است، می توانید به گفتار درمانگر مراجعه کنید تا مشکل او سریع تر برطرف شود. از سن 2 سالگی می توان گفتار درمانی را شروع کرد. به یاد داشته باشید هرچه زودتر گفتار درمانی را شروع کنید، بهبود و درمان کودک سریعتر خواهد بود. اگر به موقع برای رفع مشکل کودک به گفتار درمانگر مراجعه نکنید، فرزند شما به سن مدرسه می رسد و وجود چنین مشکلاتی، باعث اختلال در یادگیری، اختلال در تلفظ، حرف نزدن و تضعیف روحیه او در میان هم سالانش می شود.
به همین دلیل، در صورتی که شاهد اختلالات گفتاری در کودکان هستید، برای درمان گفتار آنها اقدام کنید تا شاهد مشکلاتی مانند پرخاشگری، اختلالات یادگیری، کاهش اعتماد به نفس، مشکل در برقراری ارتباط و... نباشید!
مجموعه فرزندان برتر، برای گفتار درمانی هر گروه سنی مطلبی تدارک دیده است که در هر قسمت ارجاعاتی به مطلب مربوطه داده شده است.